VideoChat
Txaro Arteaga
miércoles 21 de enero de 2004, 00:00 horas
Gaur eta bihar Txaro Arteaga, Emakumearen Euskal Erakundearen (EMAKUNDE) zuzendaria gurekin izango dugu elkarrizketa digitalean. Gaur 4etatik 5etara izango da eta 23an berriz, ostirala, 12etatik 1etara. Hoy y mañana Txaro Arteaga, directora del
zer helbururekin sortu zen?
(larramendi1)
Gure gizartean gizon eta emakumeen arteko berdintasuna lortzeko, berdintasun erreala.
izan al duzue arazorik erakundea sortzeko? (larramendi1)
Ez, erakunde hau sortu zen 1988-ean. Legebiltzarrak sortu zuen eta alderdi politiko guztiek adoz egon ziren erakundea osatzerakoan.
harro egongo zara egiten duzunaz ez? (larramendi1)
Bai, gizartea hobetzako aukera izatea oso onuragarria da eta atzegingarria.
eta emakume izateaz? (larramendi1)
Baita, ba al dago zerbait hobeagorik?
eta tratu txarrak jasaten dirauen emakume bati? (larramendi1)
Laguntza eskatzeko, norbaiti kontatzeko bere kasua eta erakundeetara hurbildu dadila. Udaletxera, foru aldundira, emakundera, ertzaintzara, epaitegietara... Gaur egun zerbitzu asko daude emakume hauek babezteko. Laguntza sikologikoa, juridikoa, dirul
gizonezkoek onesten al dute erakundea? (larramendi1)
Gehienak bai. Eralunde honen helburua berdintasuna lortzea da. Guztiontzat onuragarria da. Emakumeak ez dugu ekonomikoki gizonen menpean izan behar, eta gizonezkoek ez dira gure menpe izan behar bere burua zaindu ez dakitelako.
zergatik uste duzu gertatzen direla bortxaketa hauek? (larramendi1)
Desberdintasuna dakarren ondorio bat da. Botere kontua da. Gizonek emakumeak beraien menpe egon behar dutela uste badute eta emakumeek hau onartzen badute horrelakoak gerta daitezke eta gertatzen dira maiz, zoritzarrez.
feministatzat daukazu zure burua? (larramendi1)
Bai noski, Baina esan nahiko nuke maiz ulertzen dela hitz honen zentzua. Feminismoa pentsamendu eta eginkizun askatzailea da eta ez emakumeentzat bakarrik. Denok menpekotasunetik aterako gaituena.
aintzinako emakumeen egoera gaurkoarekin parekatuz asko aldatu al da?zertan? (larramendi1)
Dudarik gabe. Denetan aldatu da. Lehen etxeko ardura zuen bakarrik eta inguruko guztiak zaintzen zituen. Gauzak aldatzen dihoaz, eta horretaz gain diru bat jasotzen du bere lanaren truke. Honek, zeharo aldatu du bere egoera.
etxeko andrea al zara? (larramendi1)
Bai, momentu hontan emakume guztiak etxeko emakumeak gara. Ehuneko larogeita piko etxeko emakumeak gara, etxeko ardura eramaten baitugu etxetik kanpo lan egiteaz gain.
etxeko andreek soldata behar dutela pentsatzen al duzu? (larramendi1)
Bi lan mota daude. Ordaintzen dena eta ordaintzen ez dena. Berdintasuna lortzeko egin behar dana da biak banatu bien artean. Emakueak ordaintzen den lana egin behar dute, eta gizonek ordaintzen ez dena ere egin behar dute.
zerk bultza zizun erakunde hau sortzera edo bertan lan egitera? (larramendi1)
Emakueen egoeraz jabetzea, bere menpekotasunaren jabetzea.
Noiz sortu zen EMAKUNDE eta zeintzuk dira orrokorrean bere helburuak eta lan eginkizunak?
(lasalle1)
1988-an sortu zen. Helburua gizon eta emakumeen arteko berdintasuna eremu guztietan lortzea da.
Nola parte har dezakegu zure erakundean, emakumaren alde lan egiteko edo laguntzeko? (lasalle1)
Gure erakundean lan egiteko funtzionarioa izan behar duzu. Nik esango nizuke oso errez daukazula, ze egunero daukazula laguntzeko edo zure inguruan gauzak aldatzeko. Tratu berdina eman guztioi bai eskoaln, bai etxean eta batez ere zure burua osatu pe
Zer ikasi duzu emakumearen arloan lan egiteko? (lasalle1)
Nere garaian ez zeuden ikasketa berezirik horreterako eta nere etxean ikasi nuen. Asko irakurri nuen, emakume elkarteetan lan egin nuen. Irratian lan egiten nuenez aukera handiak izan nituen gai honen inguruko jendearekin hitz egiteko. Gaur egun, zor
Babes etxeak ditugu Euskadin, tratu txarrak jaso dituztenentzat? (lasalle1)
Bai, berrogeitik gora gure komunitatearen barruan.
zertan lan egiten duzu?
(oianguren3)
Euskal gobernuan, lehendakariarekin batera, gizon eta emakumeen arteko politika gauzatzen. Sahiatzen gara gauzak aldatzen, gizon eta emakumeak aukera berdinak izan dezaten. Denok gai izan behar gara edozer gauza egiteko, nahi duguna. Emakumea edo giz
zer da zure bizitzan egin duzun gauzarik garrantzitsuena? (oianguren3)
Egunerokoa da garrantzitsuena, pertsonekin ditudan eguneroko erlazioak hobetzen.
emakunden neskak bakarrik egon al daitezke?
(oianguren3)
Ez. Euskal gobernuko erakunde bat da eta edozein administrazioan, hemen ere, lan egiteko azterketak egin behar dira. Funtsionarioa behar duzu izan eta ezin dizkriminatu. Edozein sar daiteke. Gizon eta emakumeak ditugu lanean. Gainera, kontuan izan, b
zein da zure iritzia emakumearen egoerari buruz? (larramendi1)
Aldaketa prozesu batean morgelduta gaude. Gizarteak eman digun papera baldintzatu dugu eta bide berri batzutik goaz askatasunaren bila. Eramu publikoan sartzen ari gara eta gure presentzia gehitzen, bai unibertsitatean, enpresetan... gutxiago diru da
Zure ustez zergatik gaur egun oraindik "diskrimatzen" da horrenbeste emakumea lan munduan? (larramendi1)
Ba ez da gauza batengatik bakarrik. Orokorrean nik esango nuke gizarteak lanaren banaketagatik. Orain arte etxeko lana nolabait emakumeak egin du eta lan produktiboa deitzen zaionaria oraindik gizonarena da. Legeak ere ez du gehiegi lagundu ze nolaba
Zure postutik, azken urteotan ze aurrerapauso eman direla uste duzu gizon eta emakumeen arteko berdintasunerantz? (larramendi1)
Handiak eta sakonak ematen ari dira. Pertsonen askatasuna eta berdintasuna ezinbesteko helburua bihurtu dira gizarte demokratikoetan eta erakundeak behartutak daude lan egitera honen alde. Onartu da emakumeak eta gizonak etxetik kanpo egin behar dute
Zergatik Ikastoletan neskak hobeak dira ikasten mutilak baino, eta gero mutilak dituzte lanik garrantzitsuenak?
(Haztegi)
Seguraski neskek gehiago arduratzen direlako eta lan gehiago egiten dutelako. Gero zailtasun gehiago dituzte lan egiteko lan mundua oraindik orohar hartuta gizonen mundua delako. Oraindik erresistentzia handiak daude.
Egia al da emakumeek gutxiago kobratzen dutela lan berdina egiteagatik? (Haztegi)
Lan berdinatik legeak ez dute uzten soldata ezberdina izatea. Gertatzen dena da, emakumeak gehien bat soldata gutxiago irabazten dutenen eremutan gaudela. Horregatik, orohar hartuta, emakumeak gutxiago irabazten dugu.
Egia al datratu txarrak jasotzen dituzten emakume gehienak ez dutela beraien kasua edo arazoa salatzen?
(Haztegi)
Bai egia da. Salatzen dutenak %20 tik -%30-ra dira.
zenbat urte daramatzazu emakunderen zuzendari edo kide bezala parte hartzen? (oianguren3)
Hamabost. Sortu zenetik.
Zer petsatzen duzu Fuenjirolako Imanak idatzi duen liburuari buruz? (zubiri1)
Zoritzarrez, oraindik gizartean badaude pentsatzen dutenak emakumeak jotzea onarturik dagoela. Zorionez, gizarte demokratikoetan hori ez da onartzen eta zuen eskutan dago ondorengo garaietan horrelako pentsamenduarkin bukatzea.
Fuenjirolako imana bezalako pertsona bat aurrean izango bazenu, zer esango zenioke? Uste duzu
bere iritziak atzerapen bat direla emakumearen eskubideentzako? (zubiri1)
Noski baietz. Emakumeak errespetatzen ikasi beharko lukeela. Giza eskubidak emakumeen eskubideak direla ere, esango nioke.
Botere politikoa izango bazenu, zer egingo zenuke emakumearen egoera lanean aldatzeko? Eta tratu txarrekin bukatzeko? (zubiri1)
Nolabaiteko botere badaukat, gobernutik ari naizelako lanean eta egiten ari nahizena egingo nuke: aztertu gizartean gertatzen ari dena, planifikatu erakundeetatik egin behar dena eta martxan jarri berdintasunaren aldeko politikak. Adibidez: tratu txa
nola konpontzen duzu zure etxean gizon eta emakumeen arteko ezberdintasunak,tirabirak? (lasalle1)
Betidanik denon artean banatu ditugu etxeko lanak eta orain senarra eta biok bizi gara. Garai batean aitona izan genuen, eta hark ere bere lanak egiten zituen. Batez ere, bakoitzak bereak egiten badu ez dago besteak kargatu beharrik lan gehiago eta g
beste lekuekin komparatuta hemen emakumeak askoz obeto daude, horrela da? (lasalle1)
Europa mailan, onarrian ez dago hainbesteko diferentziarik.
zure uztez lortu ahal dezakegu emakume eta gizonek arteko berdintasuna? (lasalle1)
Bai, hori pentsatuko ez banu ez nintzateke hemen lanean arituko, baina, esan behar dut, oso zaila dela eta denon lana beharko dugula gauzak zeharo aldatzeko. Denon borondatea eta konpromesua behar dugu.
Azkeneko urte hauetan diferentziarik nabaritu al da emakumearekiko soldatan?
(berrozpe1)
Bai, ze gainera legeak gaurkotu egin dira eta momentu honetan ezin da diskriminatu sexuaren arabera lan arloan, legeak debekatu egiten duelako. Baina, oraindik zuzenak ez diren diskriminazioak ematen dira eta horiek dira batez ere zalatu behar direna
nolatan sartu zinen honelako erakunde batean? emakumeen eta gizonen artean desberdintasun handia nabaritzen al zenuen? (berrozpe1)
Noski baietz, orain baino gehiago.
erakunde horretan gizonezkoak lan egiten al dute? zer pentsatzen dute diskriminazio hontaz?
(berrozpe1)
Bai, gizonekoak ditugu eta berdintasunaren alde daude. Berdintasunaren aldeko borroka denon borroka da, denok askatuko gaituen erronka ze genero sistema honek nahiz eta emakumeak diskriminatu bereiziki guztioi mugatzen gaitu. Gizon eta emakumea jartz
Kaixo Txaro:
Gure ustez jendeak hitzez gauza asko onartzen ditu, baino gero eguneroko bizitzan ez du horrela jokatzen. Zer iruditzen zaizu? (jakintza3)
Arrazoi osoa duzue. Teoria askoz errazagoa da onartzea baina praktika edo beti erabili dituzun gauzak aldatzea askoz zailagoa da. Hala era, bada zerbait, gutxienez, teorian adoz egotea.
Nire aita eta ama nahiko ondo moldatzen dira lanak egiteko, baina amak beti lan batzuk egiten ditu eta aitak beste batzuk. Ez dute dena bien artean egiten. Zer iritzi duzu? (jakintza3)
Gauza da denon artean erabakitzea nola banatu lanak. Batek ez izateko beste batek baino zama gehiago. Oso ondo iruditzen zait zure aitak eta amak lana banatzea beraiek uste duten bezalaxe.
Nondik dator matxismoa? (mitxelena1)
Botere erlazioetan oinarrituta dagoen gizaorganizazio batetik dator. Horregatik, daukagun sistema honetan gizona da boterea erreala duenak. Horrexegatik berdintasuna helburua da, pertsona guztiak aske izateko. Askatasun horretatik guztiekin erlaziona
Nola uste duzu lortu daitekela gizon eta emakumeen arteko berdintasuna? (mitxelena1)
Gizon eta emakumeak jartzen bagera gure jarrerak aldatzen eta konpromesu hartzen badugu berdintasunaren alde, bakoitzak bere buruarekin eta besteekiko erlazioetan.
zergatik dira gehienetan amak etxean lan egiten dutenak? (arantzazu5)
Hori izan delako orain arteko lan banaketa gizartean, baina horrek nolabait bai emakumea bai gizona mugatzen ditu eta askoz aberatsagoa da bai pertsonentzat bai gizartearentzat denon kapazidadeak aprobetzatzea bai etxean bai etxetik kanpo. Azken bate
Kaixo Txaro:zu pozik zaude emekumea izateaz,naiz eta diskriminazio handia egon? (arantzazu5)
Bai, diskriminatuak gaude gizaretan, baina justo horrexegatik emakumeak balore handiak ditugu eta gure historian zehar ahalmen ugari garatu ditugu. Oraingo emakumeak jaso dugu gure aurretik egon diren emakumeen esperientzi guztiak. Gainera emakumeak
zergatik esaten da emakumeak azkarragoak direla gizonezkoak baino? egia da? (arantzazu5)
Ez dut uste. Emakumezkoen artean eta gizonezkoen artean azkarragoak eta azkarragoak ez direnak izango direla, bere ahalmenak garatu dituzten arabera.
Maddalen Lujanbio atera zen txapeldun Gipuzkoako bertsolari txapelketan. Zer iruditzen zaizu? (jakintza3)
Oso ondo. Maddalen bertsolari bikaina da eta emakumea gainera. Zihuraski gehiago kostatu zaio txapela lorteza gizonezko bati baino. Beraz zorion bikoitza eman behar diogu. Hori gainera ateak irikiko dizkie beste emakume batzuei bertsolaritza munduan.
Kaixo Txaro! ba al dituzu seme-alabarik? laguntzen al dizute etxean? (arantzazu 5)
Alaba daukat eta oraintxe amona izan nahiz. Bere garaian, orain bere etxean dago, banatzen genituen lanak denon artean. Baina zegurazki, zuei bezalaxe, asko kostatzen zitzaion bere gela txukun izatea eta batzutan haserratu egiten ginen horrexegatik.
Txaro, noizbait sentitu al zara gizonen gandik baztertua?Eta gizonak baino mahia bajuagoan? (mitxelena1)
Bai, askotan. Maila bajuagoan zegun eta zeinekin konporatuz. Dena dela, pertsona bakoitzak pertsona izateagatik inportantea da eta bakoitzak bere baloreak eta kapazidadeak ditu eta ez dago zertan konporatu beharrik beste batzuekiko, ze berak berez ba
noiz harte itzaron behar dute emakumeak gizonek duten errespetua lortu harte? (arantzazu5)
Erronka ez da emakumea gizonaren parean egotea, bakoitzak bere burua nahi duen bezala garatzeko aukera izatea da, bere ahalmen eta deseo guztiak garatu ahal izateko eta ez dakit noiz lortuko den hori. Dena dela denok lan egiten badugu honen alde, leh
Txaro,zuk ezagutu al duzu nozbait gizon matxistarik? (mitxelena1)
Inguratuta nago. Gizon eta emakumeak kultur konkretu baten ondorioa gara eta gure identitatea eraiki dugu gure gizartean egon diren baloreetan oinarriturik, beraz oraingo gizon eta emakumeak generoaren sistema batean oinarrituta daude eta bere balore
Atzoko egunkarian, emakume batek bere senarra juizioan jarri zuela agertzen zen. Epaileak esan zion oso moderna jantzia zihoala eta horregatik ez daukala tratu txarrak jaso dituen emakume baten itxura. Honelako sententziei buruz zer iritzi daukazu? (berrozpe1)
Hori horrela bada eta onartzen badugu egunkariak esan duena, demostratzen du oraindik epaile batzu kultura patriarkalean oinarrituta daukatela bere burua eta hori aldatzen joan beharko da. Zorionez, orain horrelako sententziak alarma soziala zortaraz
Donostiako egunean, euskal parlamentari bat gaztelubide elkartera joan zen afaltzera eta polemika handia sortu da. Zer iritzi duzu emakumeak onartzen ez dituzten elkarte horretan afaldu izana? (berrozpe1)
Nik uste dut kargu publikoek eredu behar dugula izan eta ez genukeela babezik eman behar emakumeak diskriminatzen dituenei.
Hondarribi eta Irungo san martzialetan jendea ez dago emakumeak ateratzearen alde. Zer iritzi daukazu gai honi buruz? (berrozpe1)
Emakumeak behin eta berriro esan dugun bezala eskubide osoa dute parte hartzeko. Eskubide bat da eta ez dago ez tradizio ez ohiturarik eskubide baten aurretik jar daitekenik.
Eskerrik asko gurekin egoteagatik. (KLIK ETA KLIK)
Alde batetik ezkerrak eman nahi nieke parte hartu duten guztioi, barkamena eskatu ze nahiz eta bata bestearen atzean erantzun ezin izan dut galdera guztioi ze galdera asko izan baitira eta esan espero dudala gai hau bai eskolan bai etxean jorratzeko
Preguntas pendientes
Txaro Arteaga hemen dago. Bidali zuen galderak.
(KLIK ETA KLIK)
